قرص اکتولوکاست

آلرژی و آسم از شایع‌ترین مشکلات تنفسی است که می‌توانند از یک آبریزش ساده تا سرفه‌های شبانه و تنگی‌نفس آزاردهنده پیش بروند. در پشت صحنه این علائم، پیام‌رسان‌هایی به نام لکوترین‌ها نقش مهمی در التهاب و تحریک راه‌های هوایی دارند. قرص اکتولوکاست یکی از داروهایی است که با هدف مهار اثر لکوترین‌ها، برای کنترل و پیشگیری از علائم آسم و برخی انواع آلرژی تجویز می‌شود. در این مقاله به زبان ساده و دقیق به بررسی نحوه مصرف، مکانیسم اثر، عوارض و موارد هشدار اکتولوکاست خواهیم پرداخت.

قرص اکتولوکاست برای چیست؟

اکتولوکاست دارویی است که بیشتر برای کنترل و پیشگیری از علائم بیماری‌های آلرژیک و تنفسی تجویز می‌شود؛ یعنی این دارو کمک می‌کند تا التهاب و واکنش‌های آلرژیک کمتر شوند و علائم آرام‌تر بمانند. کاربردهای رایج یا موارد مصرف قرص اکتولوکاست شامل این موارد است:

• کنترل آسم پایدار و پیشگیری از بدتر شدن علائم مثل سرفه‌های مکرر، خس‌خس سینه و تنگی نفس (معمولاً به صورت درمان کمکی در کنار داروهای دیگر)
• کاهش علائم رینیت آلرژیک (حساسیت فصلی یا دائمی) مثل عطسه، آبریزش بینی، خارش بینی و گرفتگی بینی
• پیشگیری از تنگی نفس یا خس‌خس ناشی از ورزش در برخی افراد، طبق تشخیص پزشک

یک نکته خیلی مهم: قرص اکتولوکاست برای درمان فوری حمله آسم یا تنگی نفس ناگهانی نیست. اگر حمله شروع شود، باید از داروی سریع‌الاثر (اسپری نجات‌بخش) که پزشک تجویز کرده استفاده کنید و در صورت شدید بودن علائم، پیگیری فوری لازم است.

نحوه مصرف قرص اکتولوکاست

مصرف قرص اکتولوکاست معمولاً روزی یک‌بار و طبق نسخه پزشک انجام می‌شود. در بسیاری از بیماران، به خصوص برای کنترل آسم، مصرف شبانه ترجیح داده می‌شود. برای بار دوم باید گفت که این دارو برای پیشگیری و کنترل علائم است و اثر فوری برای حمله ناگهانی ندارد. دوز به سن و علت مصرف وابسته است و قطع یا تغییر داروهای دیگر باید با نظر پزشک باشد.

• مقدار و زمان مصرف تنها با نسخه پزشک مشخص خواهد شد. با این حال، طبق بروشور اطلاعات دارویی سازنده؛ این قرص روزانه یکبار مصرف می‌شود.
• بیماران می‌توانید این دارو را همراه با غذا یا بدون غذا مصرف کنید.
• اشکال قرص روکش‌دار را باید همراه با به صورت کامل میل کنید. در مقابل، قرص جویدنی اکتولوکاست باید به صورت کامل جویده شود و سپس آن را قورت دهید.
• دوز رایج مصرفی (تنها برای افزایش آگاهی است نه نسخه نهایی) برای افراد 15 سال به بالا، 10 میلی‌گرم روزانه یکبار است. به علاوه، برای افراد 6 تا 14 سال روزانه یک عدد و 5 میلی‌گرم استفاده می‌شود.
• برای تنگی نفس ناشی از ورزش، حداقل 2 ساعت قبل از ورزش (طبق نظر پزشک) و در 24 ساعت دوز اضافه نکنید.
• اگر تغییرات خلق‌وخو و خواب (مثل کابوس، بی‌قراری، اضطراب) ایجاد شد، سریع با پزشک مطرح کنید.

درمان آسم با یکی از نام های تجاری مطرح مونته لوکاست:

قرص ملوکاست

نحوه مصرف قرص اکتولوکاست در کودکان

نحوه مصرف اکتولوکاست برای کودکان معمولاً روزی یک‌بار و طبق سن و تشخیص پزشک تنظیم می‌شود. هدف این دارو کنترل و پیشگیری از علائم آسم یا آلرژی است. فرم جویدنی برای کودکان رایج‌تر است و باید کامل جویده شود.

• فقط با نسخه پزشک (دوز کودکان کاملاً سن‌محور است).
• زمان مصرف: اغلب روزی ۱ بار؛ برای کنترل آسم معمولاً عصر/شب.
• فرم دارو: در کودکان قرص جویدنی استفاده می‌شود و باید کامل و خوب جویده و سپس بلعیده شود.
• تغییر خودسرانه داروهای آسم (مثل اسپری‌های کورتونی) ممنوع است و قطع یا کاهش باید با نظر پزشک باشد.
• اگر کودک PKU (فنیل‌کتونوری) دارد: چون برخی جویدنی‌ها ممکن است حاوی فنیل‌آلانین باشند، قبل از مصرف با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید.

قرص اکتولوکاست جویدنی است؟

بله، بعضی از انواع قرص اکتولوکاست جویدنی هستند، اما همه اشکال دارویی آن جویدنی نیست.

• اکتولوکاست ۵ میلی‌گرم: قرص جویدنی است.
• اکتولوکاست ۱۰ میلی‌گرم: معمولاً قرص روکش‌دار برای بلعیدن است و جویدنی نیست.

اکتولوکاست 10 برای چیست؟

قرص اکتولوکاست ۱۰ (۱۰ میلی‌گرم روکش‌دار) برای کنترل و پیشگیری از برخی علائم تنفسی و آلرژیک تجویز می‌شود. مهم‌ترین موارد مصرف قرص اکتولوکاست ۱۰ عبارتند از:

• درمان کمکی آسم پایدار (خفیف تا متوسط
• کاهش علائم آلرژی فصلی (رینیت آلرژیک) مثل عطسه، آبریزش و گرفتگی بینی (در برخی بیماران و طبق نظر پزشک)
• پیشگیری از تنگی‌نفس یا برونکواسپاسم ناشی از ورزش در افراد مناسب

نکات خیلی مهم درباره قرص اکتولوکاست ۱۰

• برای حمله ناگهانی آسم یا تنگی‌نفس شدید مناسب نیست و در چنین شرایطی باید از داروی نجات‌بخش (اسپری سریع‌الاثر) که پزشک داده استفاده شود.
• درباره عوارض عصبی روانی (مثل بی‌خوابی، کابوس، بی‌قراری، تغییر خلق، افسردگی) هشدار رسمی وجود دارد؛ در صورت مشاهده هر تغییر غیرعادی، پیگیری پزشکی لازم است.

درمان آسم با این داروی ایرانی مطرح:

قرص مونتکس

عوارض قرص اکتولوکاست

عوارض اکتولوکاست در بیشتر افراد خفیف و گذراست و در برخی بیماران می‌تواند جدی باشد. شایع‌ترین‌ها شامل سردرد و مشکلات گوارشی است. نکته مهم، احتمال بروز تغییرات خلق‌وخو و خواب است که اگر رخ دهد باید جدی گرفته شود. در صورت واکنش آلرژیک شدید یا بدتر شدن تنفس، مراجعه فوری لازم است. برخی از عوارض شایع به شرح زیر است:

• سردرد
• دل‌درد، تهوع، اسهال
• سرگیجه، خستگی
• علائم شبیه سرماخوردگی، گلودرد، سرفه
• بثورات پوستی، خارش
• واکنش آلرژیک شدید: کهیر گسترده، تورم صورت/لب/زبان، تنگی نفس
• بدتر شدن خس‌خس یا تنگی نفس
• عوارض عصبی و روانی: بی‌خوابی، کابوس، بی‌قراری، اضطراب، تحریک‌پذیری

عوارض قرص اکتولوکاست ۱۰

اکتولوکاست ۱۰ (حاوی مونته‌لوکاست ۱۰ میلی‌گرم) در بسیاری از افراد عارضه جدی ایجاد نمی‌کند، ولی مثل هر دارویی می‌تواند از عوارض خفیف تا علائم مهم داشته باشد. برخی از عوارض آن به شرح زیر می‌باشد:

• سردرد
• درد شکم
• اسهال
• ناراحتی گوارشی
• گلودرد
• سرفه
• علائم شبیه سرماخوردگی
• عفونت تنفسی فوقانی
• آبریزش بینی

درمان آسم و مشکلات تنفسی با قرص مونته لوکاست:

قرص مونته لوکاست

مکانیسم اثر قرص اکتولوکاست

مکانیسم اثر بر مهار مسیر لکوترین‌ها است؛ موادی که در واکنش‌های آلرژیک و آسم باعث التهاب، تنگی راه‌های هوایی، افزایش ترشح مخاط و تشدید خس‌خس و سرفه می‌شوند. قرص اکتولوکاست با مسدود کردن گیرنده‌های لکوترین (به خصوص گیرنده CysLT1) اجازه نمی‌دهد این پیام‌رسان‌ها اثر کامل خود را اعمال کنند. نتیجه، کاهش التهاب و انقباض برونش‌ها و بهبود کنترل علائم آسم و رینیت آلرژیک است.

اشکال دارویی اکتولوکاست

اکتولوکاست در حال حاضر در دو شکل دارویی اصلی عرضه می‌شود:

• قرص اکتولوکاست جویدنی ۵ میلی‌گرمی (بیشتر برای سنین پایین‌تر/کودکان در نسخه‌ها رایج است)
• قرص اکتولوکاست روکش‌دار ۱۰ میلی‌گرمی (معمولاً برای نوجوانان بزرگ‌تر و بزرگسالان تجویز می‌شود)

فراموشی مصرف قرص اکتولوکاست

اگر مصرف اکتولوکاست را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید و اگر زمان یادآوری نزدیک نوبت بعدی است، همان نوبت را رها کنید و برنامه معمول را ادامه دهید. دوز را دو برابر نکنید چون خطر عوارض بالا می‌رود و کمکی به اثرگذاری نمی‌کند.

قرص اکتولوکاست ۵ برای سرفه خوبه؟

گاهی قرص اکتولوکاست ۵ می‌تواند به سرفه‌های آلرژیک یا سرفه ناشی از آسم کمک کند و داروی عمومی سرفه نیست و برای همه نوع سرفه مناسب نیست.

وقتی ممکن است قرص اکتولوکاست ۵ کمک کند:

• سرفه‌های مکرر همراه با آلرژی بینی (عطسه، آبریزش، گرفتگی)
• سرفه‌ی شبانه یا طولانی‌مدت که پزشک آن را مرتبط با آسم/واکنش‌های آلرژیک بداند.
• سرفه‌ای که با ورزش بدتر می‌شود و زمینه‌ی آلرژیک دارد.

قرص اکتولوکاست ۵ برای کودکان

قرص اکتولوکاست ۵ شکل جویدنی ۵ میلی‌گرمی است و بیشتر برای کودکان ۶ تا ۱۴ سال (طبق نسخه پزشک) استفاده می‌شود. این دارو برای کنترل و پیشگیری از علائم طراحی شده است.

موارد هشدار قرص اکتولوکاست

موارد احتیاط اکتولوکاست یعنی شرایطی که باید قبل یا حین مصرف جدی گرفته شوند و می‌توانند خطر عوارض را بالا ببرند یا نیاز به تغییر درمان داشته باشند.

• برای حمله حاد آسم مناسب نیست: اگر تنگی‌نفس ناگهانی، خس‌خس شدید یا حمله آسم دارید، این دارو اثر فوری ندارد؛ باید از اسپری سریع‌الاثر یا نجات‌بخش طبق نسخه استفاده شود.
• بدتر شدن علائم تنفسی: افزایش سرفه و خس‌خس، بیدار شدن شبانه با تنگی‌نفس، یا بیشتر شدن نیاز به اسپری نجات‌بخش می‌تواند نشانه کنترل‌نشدن آسم باشد و باید با پزشک مطرح شود.
• هشدار عوارض عصبی روانی: هرگونه تغییر غیرعادی در خلق، رفتار یا خواب مثل بی‌خوابی، کابوس، خواب‌گردی، بی‌قراری، اضطراب، تحریک‌پذیری، پرخاشگری، افسردگی، توهم، یا افکار خودآسیب‌رسان نیاز به پیگیری فوری پزشکی دارد.
• واکنش حساسیتی شدید: کهیر گسترده، خارش شدید، تورم صورت، لب، زبان و گلو، تنگی‌نفس یا مشکل بلع می‌تواند علامت آلرژی شدید باشد و باید اقدام درمانی انجام شود.
• مشکلات کبدی یا علائم هشدار کبد: اگر سابقه بیماری کبد دارید یا علائمی مثل زردی چشم و پوست، ادرار تیره، تهوع شدید، بی‌اشتهایی یا درد قسمت راست بالای شکم ایجاد شد، باید سریع بررسی شوید.
• قطع یا کاهش خودسرانه داروهای آسم ممنوع: اگر اسپری کورتونی یا داروی دیگری برای آسم دارید، با شروع قرص اکتولوکاست نباید خودسرانه آن‌ها را قطع یا کم کنید؛ تنظیم درمان فقط با پزشک است.

درمان آسم و مشکلات تنفسی با این دارو:

قرص ایروکاست

موارد منع مصرف قرص اکتولوکاست

برخی از موارد منع مصرف این قرص به شرح زیر است:

• حساسیت یا آلرژی به اکتولوکاست (مونته لوکاست) یا هرکدام از اجزای دارو (منع مصرف قطعی)
• حمله حاد آسم یا تنگی‌نفس ناگهانی
• رینیت آلرژیک (حساسیت بینی) در موارد خفیف

قرص اکتولوکاست در بارداری

در بارداری، مصرف قرص اکتولوکاست فقط باید با نظر پزشک باشد. داده‌های موجود از بارداری‌های متعدد نشان می‌دهد این دارو معمولاً خطر نقص مادرزادی را بالاتر از ریسک طبیعی افزایش نمی‌دهد، ولی تصمیم نهایی به شدت آسم و جایگزین‌ها بستگی دارد. کنترل ضعیف آسم خود می‌تواند برای مادر و جنین خطرناک باشد، پس قطع خودسرانه دارو توصیه نمی‌شود. در شیردهی هم مقدار کمی وارد شیر می‌شود و معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند و پایش علائم نوزاد لازم است. اگر سابقه مشکلات خلقی دارید، به پزشک اطلاع دهید.

مصرف قرص اکتولوکاست در سالمندان

در سالمندان، قرص اکتولوکاست با همان دوز بزرگسالان مصرف می‌شود و به صورت کلی نیاز به تنظیم دوز اختصاصی بر اساس سن ندارد (فقط نیمه‌عمر دارو ممکن است کمی طولانی‌تر باشد). با این حال، چون سالمندان بیشتر داروهای همزمان و بیماری‌های زمینه‌ای دارند، رعایت هشدارها و پایش عوارض به خصوص علائم خلقی و خواب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

تداخل دارویی قرص اکتولوکاست

اکتولوکاست معمولاً با خیلی از داروها مشکل جدی ایجاد نمی‌کند، ولی چند گروه دارویی می‌توانند اثر آن را کم کنند یا سطحش را بالا ببرند. بنابراین اگر داروی ثابت مصرف می‌کنید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید. برخی از تداخلات دارویی عبارتند از:

• ریفامپیسین و ریفامپین
• داروهای ضدصرع مثل فنی‌توئین و فنوباربیتال
• جم فیبروزیل

شرایط نگهداری قرص اکتولوکاست

برای نگهداری قرص اکتولوکاست آن را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم، گرما و رطوبت نگه دارید؛ بنابراین حمام و کنار اجاق جای مناسبی نیست. دارو را در بسته‌بندی اصلی و دربسته قرار دهید و دور از دسترس کودکان بگذارید. از مصرف داروی تاریخ‌گذشته خودداری کنید.

سخن پایانی

این مطلب از مجله راز سلامت به بررسی قرص اکتولوکاست برای آسم پرداخت. قرص اکتولوکاست یک گزینه درمانی موثر برای کنترل و پیشگیری از علائم آسم و رینیت آلرژیک در برخی بیماران است و می‌تواند سرفه، خس‌خس و گرفتگی بینی را کاهش دهد؛ به خصوص وقتی به‌عنوان درمان کمکی و با مصرف منظم استفاده شود. با این حال، این دارو برای حمله حاد آسم مناسب نیست و جای داروی نجات‌بخش را نمی‌گیرد. مهم‌ترین نکته ایمنی، توجه به تغییرات خلق‌وخو و خواب و گزارش سریع آن به پزشک است.