درمان پوکی استخوان؛ داروها، ورزش و پیشگیری از شکستگی
درمان پوکی استخوان به معنی بازگرداندن قطعی استخوان به وضعیت اولیه نیست؛ هدف اصلی، کاهش احتمال شکستگی، حفظ یا افزایش تراکم استخوان، تقویت عضلات و پیشگیری از زمینخوردن است. برنامه درمان با توجه به سن، سابقه شکستگی، نتیجه سنجش تراکم استخوان، خطر دهساله شکستگی، بیماریهای زمینهای و داروهای مصرفی انتخاب میشود. برای افراد پرخطر ممکن است بیسفوسفونات، دنوزوماب یا داروهای استخوانساز تجویز شود و کلسیم و ویتامین D تنها در صورت کمبود یا دریافت ناکافی نقش مکمل دارند. ورزش تحمل وزن، تمرین قدرتی و تعادلی و اصلاح خطرهای زمینخوردن نیز بخش ضروری درماناند. شکستگی لگن یا مهره، درد ناگهانی شدید پشت، کاهش قد یا شروع مصرف طولانی کورتون نیازمند ارزیابی سریع است. هیچ درمان خانگی یا مکملی نباید جای داروی تجویزشده را بگیرد.
آیا پوکی استخوان درمان قطعی دارد؟
پوکی استخوان یک بیماری مزمن استخوانی است و در حال حاضر «درمان قطعی» به معنای حذف کامل و همیشگی بیماری برای همه افراد وجود ندارد. بااینحال درمان مناسب میتواند احتمال شکستگی مهره، لگن و سایر استخوانها را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد و در بسیاری از بیماران تراکم استخوان را حفظ یا افزایش دهد.
بهبود عدد سنجش تراکم استخوان تنها هدف درمان نیست. فرد ممکن است افزایش کمی در تراکم استخوان داشته باشد، اما بهدلیل کاهش خطر زمینخوردن، تقویت عضلات و مصرف منظم دارو، احتمال شکستگی او کمتر شود. برعکس، مصرف نامنظم دارو یا وجود بیماری زمینهای کنترلنشده میتواند نتیجه را ضعیف کند.
اصطلاحهایی مانند «درمان صددرصد»، «بازسازی کامل استخوان» یا «درمان پوکی استخوان فقط با تغذیه» گمراهکنندهاند. نتیجه درمان به شدت بیماری، سابقه شکستگی، سن، عملکرد کلیه، علت زمینهای و نوع دارو بستگی دارد.
هدف درمان پوکی استخوان چیست؟
- کاهش خطر اولین شکستگی یا شکستگی مجدد
- حفظ یا افزایش تراکم و استحکام استخوان
- کاهش احتمال زمینخوردن با تقویت عضلات و تعادل
- حفظ توانایی حرکت، استقلال و کیفیت زندگی
- شناسایی و درمان علتهای ثانویه کاهش استخوان
- کنترل درد و محدودیت حرکتی ناشی از شکستگی مهره یا سایر استخوانها
کسی که قبلاً دچار شکستگی ناشی از ضربه خفیف شده است، در دوره بعدی خطر بیشتری برای شکستگی مجدد دارد. به همین دلیل درمان پس از شکستگی نباید ماهها به تعویق بیفتد و ارزیابی دارویی و خطر زمینخوردن باید زود انجام شود.
متن انگلیسی:Start treatment promptly following a fragility fracture, because risk of re-fracture is highest immediately after a fracture and risk remains elevated.
ترجمه فارسی:پس از شکستگی ناشی از پوکی استخوان، درمان را سریع آغاز کنید؛ زیرا خطر شکستگی مجدد بلافاصله پس از شکستگی در بیشترین حد است و همچنان بالا باقی میماند.
به نقل از National Osteoporosis Guideline Group
پوکی استخوان چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص تنها با یک آزمایش یا یک عدد انجام نمیشود. پزشک سابقه شکستگی، قد، وزن، یائسگی، مصرف کورتون، سابقه خانوادگی شکستگی لگن، سیگار، الکل، بیماریهای همراه و احتمال زمینخوردن را بررسی میکند. ابزارهایی مانند FRAX میتوانند احتمال دهساله شکستگیهای مهم ناشی از پوکی استخوان و شکستگی لگن را تخمین بزنند.
سنجش تراکم استخوان با DXA
اسکن DXA تراکم استخوان را معمولاً در ستون فقرات کمری و لگن اندازهگیری میکند. در زنان یائسه و مردان مسنتر، نتیجه اغلب با T-score گزارش میشود. عدد پایینتر نشاندهنده تراکم کمتر است، اما انتخاب درمان فقط به رسیدن T-score به یک آستانه خاص وابسته نیست؛ شکستگی قبلی و عوامل خطر نیز اهمیت دارند.
براساس راهنمای جدید NICE، در افرادی که شکستگی شکنندگی لگن یا مهره داشتهاند، یا دستکم دو شکستگی شکنندگی دارند، ممکن است ارزیابی مستقیم با DXA توصیه شود. در سایر افراد، ابزارهای ارزیابی خطر میتوانند مشخص کنند چه کسی به سنجش تراکم نیاز دارد.
بررسی شکستگی مهره
بسیاری از شکستگیهای مهره بدون حادثه واضح رخ میدهند و ممکن است فقط با کاهش قد، خمیدگی پشت یا درد ناگهانی مشخص شوند. در فردی که کاهش قد قابلتوجه، کیفوز، درد تازه پشت، مصرف طولانی کورتون یا تراکم بسیار پایین دارد، تصویربرداری مهرهها ممکن است لازم باشد.
آزمایش برای علتهای زمینهای
آزمایشها با توجه به شرایط فرد انتخاب میشوند و ممکن است شامل بررسی کلسیم، ویتامین D، عملکرد کلیه، تیروئید، شمارش خون و نشانههای سوءجذب یا بیماریهای هورمونی باشند. هدف این است که مشکلاتی مانند کمبود ویتامین D، پرکاری تیروئید، بیماری کلیه، سلیاک یا اختلالات هورمونی نادیده نمانند.
چه کسانی معمولاً به داروی پوکی استخوان نیاز دارند؟
درمان دارویی معمولاً برای افرادی مطرح میشود که خطر شکستگی آنها بالا یا بسیار بالا ارزیابی شده است. سابقه شکستگی لگن یا مهره، چند شکستگی شکنندگی، تراکم بسیار پایین، مصرف طولانی کورتون و ترکیب چند عامل خطر میتوانند احتمال نیاز به درمان را افزایش دهند.
در فرد کمخطر ممکن است اصلاح تغذیه، ورزش، کنترل عوامل خطر و پیگیری کافی باشد. در فرد بسیار پرخطر، درمان قویتر یا شروع با داروی استخوانساز ممکن است مناسبتر باشد. انتخاب دارو باید با مشارکت بیمار و براساس مزایا، عوارض، هزینه، نحوه مصرف و امکان پایبندی انجام شود.
داروهای درمان پوکی استخوان
بیسفوسفوناتها
بیسفوسفوناتها فعالیت سلولهای تجزیهکننده استخوان را کاهش میدهند و از پرکاربردترین درمانهای پوکی استخوان هستند. آلندرونات و ریزدرونات بهصورت خوراکی و زولدرونیک اسید بهصورت تزریق وریدی استفاده میشوند. ایباندرونات نیز در برخی بیماران کاربرد دارد، اما شواهد کاهش شکستگی لگن برای همه داروهای این گروه یکسان نیست.
فرآوردههای خوراکی باید دقیقاً طبق دستور مصرف شوند؛ زیرا جذب آنها کم است و میتوانند مری را تحریک کنند. بیماری شدید مری، ناتوانی در نشستن یا ایستادن برای مدت لازم و بعضی درجات اختلال کلیه میتوانند انتخاب شکل خوراکی را محدود کنند. در چنین شرایطی پزشک ممکن است درمان تزریقی یا داروی دیگری را بررسی کند.
پس از چند سال درمان، خطر شکستگی دوباره ارزیابی میشود. «تعطیلی دارویی» برای همه افراد مناسب نیست و نباید خودسرانه آغاز شود. افرادی که شکستگی مهره یا لگن داشتهاند، سن بالاتر دارند یا همچنان پرخطرند ممکن است به درمان طولانیتر نیاز داشته باشند.
دنوزوماب
دنوزوماب یک داروی تزریقی ضدجذب استخوان است که فعالیت مسیر RANKL را مهار میکند. این دارو میتواند برای افرادی استفاده شود که خطر شکستگی بالایی دارند یا بعضی درمانهای دیگر برایشان مناسب نیست.
تزریقها باید در زمان برنامهریزیشده انجام شوند. تأخیر طولانی یا قطع ناگهانی دنوزوماب میتواند با افزایش سریع بازجذب استخوان و شکستگیهای مهره همراه شود. پیش از شروع، باید برای ادامه درمان و داروی بعدی در صورت توقف برنامه وجود داشته باشد.
کمبود کلسیم باید پیش از تزریق اصلاح شود. افراد مبتلا به بیماری پیشرفته کلیه، بهویژه کسانی که دیالیز میشوند یا اختلال مواد معدنی استخوان دارند، در معرض خطر بیشتر افت شدید کلسیم خون هستند و به ارزیابی و پایش تخصصی نیاز دارند.
متن انگلیسی:Do not stop denosumab treatment without a plan for subsequent anti-resorptive therapy, where renal function permits.
ترجمه فارسی:در صورت مناسببودن عملکرد کلیه، درمان دنوزوماب را بدون برنامه برای درمان ضدجذب بعدی متوقف نکنید.
به نقل از National Osteoporosis Guideline Group
داروهای استخوانساز
تریپاراتاید و آبالوپاراتاید تشکیل استخوان را تحریک میکنند. روموسوزوماب نیز هم تشکیل استخوان را افزایش میدهد و هم تجزیه استخوان را کاهش میدهد. این داروها معمولاً برای افرادی با خطر بسیار بالای شکستگی، شکستگیهای متعدد مهره یا شکست درمانهای دیگر مطرح میشوند.
دوره درمان با داروهای استخوانساز محدود است و پس از پایان آن باید بدون تأخیر درمان ضدجذب مناسب شروع شود تا افزایش تراکم استخوان حفظ شود. روموسوزوماب برای برخی افراد با سابقه اخیر سکته قلبی یا مغزی مناسب نیست و ارزیابی خطر قلبیعروقی لازم است.
رالوکسیفن و تعدیلکنندههای انتخابی گیرنده استروژن
نام درست این گروه تعدیلکننده انتخابی گیرنده استروژن یا SERM است، نه «مهارکننده رتینوئید». رالوکسیفن میتواند خطر شکستگی مهره را در بعضی زنان یائسه کاهش دهد، اما اثر اثباتشده آن بر شکستگی لگن محدود است.
رالوکسیفن میتواند خطر لخته وریدی را افزایش دهد و در افراد دارای سابقه ترومبوز مناسب نیست. تاموکسیفن داروی معمول و عمومی درمان پوکی استخوان محسوب نمیشود و کاربرد اصلی آن در درمان و پیشگیری بعضی سرطانهای پستان است.
هورموندرمانی یائسگی
هورموندرمانی میتواند از کاهش استخوان و شکستگی در زنان یائسه پیشگیری کند، اما برای همه زنان یا صرفاً برای درمان پوکی استخوان انتخاب نخست نیست. سن، مدت زمان گذشته از یائسگی، علائم یائسگی و خطر سرطان پستان، لخته، سکته و بیماری قلبی باید بررسی شوند.
در زنان جوانتر پس از یائسگی که علائم آزاردهنده دارند و منع مصرف ندارند، هورموندرمانی ممکن است بخشی از تصمیم مشترک درمانی باشد. نوع هورمون، وجود رحم و مدت درمان باید توسط پزشک تعیین شود.
درمان هورمونی مرتبط:
قرص استرادیول
کلسیتونین
کلسیتونین در بسیاری از راهنماهای جدید درمان روتین و خط اول پوکی استخوان نیست؛ زیرا اثر آن بر پیشگیری از شکستگی از گزینههای دیگر کمتر است. ممکن است در شرایط منتخب، برای مدت کوتاه و با هدف خاصی مانند درد حاد شکستگی مهره بررسی شود، اما نباید جای درمان استاندارد کاهش خطر شکستگی را بگیرد.
انتخاب دارو به چه عواملی بستگی دارد؟
- نوع و تعداد شکستگیهای قبلی
- خطر کلی شکستگی و نتیجه DXA
- سن، یائسگی و جنسیت
- عملکرد کلیه و سطح کلسیم و ویتامین D
- بیماریهای مری یا دستگاه گوارش
- سابقه لخته یا بیماری قلبیعروقی
- مصرف کورتون و سایر داروهای مؤثر بر استخوان
- توانایی رعایت دستورهای قرص یا مراجعه برای تزریق
- برنامه بارداری در افراد جوانتر
- ترجیح بیمار، هزینه و دسترسی به درمان
یک دارو ممکن است برای بیمار خاص بسیار مناسب و برای فرد دیگری نامناسب باشد. مقایسه داروها فقط با میزان افزایش تراکم استخوان یا عبارت «قویترین دارو» تصمیم درستی ایجاد نمیکند.
کلسیم و ویتامین D در درمان پوکی استخوان
کلسیم و ویتامین D برای سلامت استخوان و عملکرد عضلات ضروریاند، اما بهتنهایی جای داروی پوکی استخوان را در افراد پرخطر نمیگیرند. دریافت کلسیم از غذا در اولویت است و مکمل زمانی مطرح میشود که رژیم غذایی کافی نباشد یا پزشک کمبود را تشخیص دهد.
ویتامین D به جذب کلسیم و عملکرد عضلات کمک میکند. کمبود آن باید بهویژه پیش از درمانهای تزریقی اصلاح شود. مصرف خودسرانه مقدارهای بسیار بالا یا دوزهای ضربهای میتواند مضر باشد و در بعضی مطالعات با افزایش زمینخوردن یا شکستگی همراه بوده است.
مکمل کلسیم میتواند یبوست یا ناراحتی گوارشی ایجاد کند و در بعضی افراد خطر سنگ کلیه را افزایش دهد. مقدار مکمل باید با توجه به دریافت غذایی، بیماری کلیه و داروهای همزمان تعیین شود.
آیا ویتامین K2 پوکی استخوان را درمان میکند؟
ویتامین K در زیستشناسی استخوان نقش دارد، اما شواهد برای توصیه عمومی مکمل K2 بهعنوان درمان مستقل پوکی استخوان کافی و یکسان نیست. مکمل K2 نباید جای داروهای اثباتشده، کلسیم و ویتامین D موردنیاز یا برنامه پیشگیری از شکستگی را بگیرد. افرادی که داروهای ضدانعقاد وابسته به ویتامین K مصرف میکنند، نباید مکمل را بدون مشورت شروع کنند.
تغذیه مناسب برای پوکی استخوان
رژیم متعادل باید کلسیم، پروتئین، ویتامین D و انرژی کافی فراهم کند. لبنیات، فرآوردههای غنیشده، ماهیهای دارای استخوان خوراکی، بعضی حبوبات و سبزیهای برگدار میتوانند به دریافت کلسیم کمک کنند. منابع پروتئین شامل گوشت، ماهی، تخممرغ، لبنیات، حبوبات و مغزها هستند.
ماهی یک «مکمل غذایی کامل» یا درمان مستقیم پوکی استخوان نیست، اما میتواند بخشی از رژیم سالم و منبع پروتئین و در برخی انواع، ویتامین D باشد. انتخاب غذا باید با نیاز انرژی، بیماری کلیه، مشکلات بلع، حساسیت غذایی و وضعیت تغذیهای هماهنگ شود.
کموزنی و سوءتغذیه میتوانند خطر شکستگی را افزایش دهند. کاهش وزن سریع یا رژیمهای محدودکننده در فرد مبتلا به پوکی استخوان ممکن است باعث کاهش عضله و افزایش خطر زمینخوردن شود.
ورزش مناسب برای پوکی استخوان
برنامه مؤثر معمولاً ترکیبی از ورزش تحمل وزن، تمرین مقاومتی و تمرین تعادل است. ورزش باید با توانایی فرد و سابقه شکستگی هماهنگ شود و شدت آن بهتدریج افزایش یابد.
ورزش تحمل وزن
پیادهروی، بالا رفتن از پله و رقص نمونههایی از فعالیت تحمل وزن هستند؛ زیرا وزن بدن از طریق پاها به استخوان منتقل میشود. دوچرخهسواری و شنا برای قلب، عضله و تحرک مفیدند، اما از نظر تعریف، ورزش تحمل وزن محسوب نمیشوند.
تمرین قدرتی
وزنه، کش ورزشی و تمرین با وزن بدن میتوانند عضلات و عملکرد را تقویت کنند. حرکت صحیح و پیشرفت تدریجی مهمتر از وزنه سنگین است. در افراد دارای شکستگی مهره، حرکات خمشدن شدید رو به جلو، چرخش ناگهانی و بلندکردن بار با فرم نادرست ممکن است خطرناک باشند.
تعادل و پیشگیری از زمینخوردن
تمرینهای تعادل، تایچی و برنامههای تخصصی کاهش زمینخوردن میتوانند ثبات و اعتماد به حرکت را بهتر کنند. فردی که چند بار زمین خورده، سرگیجه دارد یا برای راهرفتن به کمک نیاز دارد باید از ارزیابی فیزیوتراپی یا کلینیک پیشگیری از سقوط استفاده کند.
دویدن، پرش یا ورزش پرفشار برای همه مبتلایان ممنوع نیست، اما در شکستگیهای مهرهای، شکستگیهای متعدد یا تعادل ضعیف باید از فعالیت کمفشار شروع شود و برنامه زیر نظر متخصص تنظیم شود.
پیشگیری از زمینخوردن در خانه
- برداشتن فرش یا سیمهای لغزنده از مسیر رفتوآمد
- نور کافی در راهرو، پله و سرویس بهداشتی
- نصب دستگیره و سطح ضدلغزش در حمام
- استفاده از کفش اندازه و دارای اصطکاک مناسب
- بررسی بینایی، شنوایی و افت فشار هنگام برخاستن
- بازبینی داروهای خوابآور، آرامبخش و کاهنده فشار خون
- استفاده درست از عصا یا واکر در صورت نیاز
- تقویت عضلات پا و تمرین منظم تعادل
محافظ لگن ممکن است برای بعضی افراد بسیار پرخطر در مراکز مراقبتی بررسی شود، اما جای تمرین تعادل و اصلاح محیط را نمیگیرد.
پوکی استخوان ناشی از کورتون
گلوکوکورتیکوئیدهایی مانند پردنیزولون میتوانند بهسرعت خطر کاهش استخوان و شکستگی را افزایش دهند. خطر به مقدار، مدت مصرف، سن، بیماری زمینهای و سابقه شکستگی بستگی دارد. بیمار نباید کورتون ضروری را خودسرانه قطع کند، اما ارزیابی سلامت استخوان باید همزمان با شروع درمان طولانی یا دوز بالا انجام شود.
در افراد پرخطر ممکن است درمان محافظ استخوان از همان آغاز کورتون شروع شود و DXA بعداً انجام گیرد. دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، ورزش مناسب و استفاده از کمترین مقدار مؤثر کورتون زیر نظر پزشک نیز اهمیت دارند.
داروی مرتبط با کاهش تراکم استخوان:
قرص پردنیزولون
درمان پوکی استخوان در زنان یائسه
کاهش استروژن پس از یائسگی سرعت از دسترفتن استخوان را افزایش میدهد. انتخاب درمان به سن، زمان گذشته از یائسگی، سابقه شکستگی، علائم یائسگی و خطر لخته یا سرطان بستگی دارد. بیسفوسفوناتها، دنوزوماب و داروهای استخوانساز از گزینههای اصلی در گروههای پرخطرند.
هورموندرمانی یا رالوکسیفن تنها برای افراد منتخب مناسباند و مزایا و خطرهای متفاوتی دارند. وجود گرگرفتگی بهتنهایی به معنی مناسببودن هورمون برای درمان استخوان نیست.
درمان پوکی استخوان در مردان
پوکی استخوان در مردان کمتر تشخیص داده میشود، اما شکستگیهای آن میتوانند پیامد جدی داشته باشند. کمبود تستوسترون، مصرف کورتون، سیگار، الکل، بیماریهای مزمن و بعضی درمانهای سرطان پروستات از عوامل مهماند.
درمان دارویی براساس خطر شکستگی انتخاب میشود و برخی بیسفوسفوناتها، دنوزوماب و تریپاراتاید برای مردان نیز کاربرد دارند. اگر کمبود هورمون مطرح باشد، درمان علت زمینهای جداگانه بررسی میشود و جای داروی کاهش شکستگی را در همه افراد نمیگیرد.
پوکی استخوان در افراد جوان و کودکان
پوکی استخوان و شکستگی شکنندگی در جوانان و کودکان نادرتر است و معمولاً نیاز به بررسی تخصصی دارد. بیماریهای ژنتیکی، سوءجذب، بیماری التهابی، اختلال هورمونی، بیحرکتی و مصرف کورتون میتوانند نقش داشته باشند.
معیارهای تشخیص و تفسیر DXA در کودکان با بزرگسالان یکسان نیست. درمان دارویی باید توسط متخصص کودکان یا بیماریهای متابولیک استخوان انتخاب شود و نسخه بزرگسالان نباید به کودک تعمیم داده شود.
مراقبت دندانپزشکی هنگام مصرف داروهای پوکی استخوان
استئونکروز فک عارضهای نادر در درمانهای پوکی استخوان است و خطر آن در مقدارهای مورد استفاده برای سرطان بیشتر از پوکی استخوان است. رعایت بهداشت دهان، ویزیت منظم دندانپزشکی و درمان عفونتهای دهان اهمیت دارد.
پیش از جراحی یا کشیدن دندان، نام داروی پوکی استخوان و مدت مصرف را به دندانپزشک بگویید. قطع خودسرانه بیسفوسفونات یا دنوزوماب برای کار دندانپزشکی مناسب نیست؛ تصمیم باید بین پزشک و دندانپزشک هماهنگ شود، زیرا قطع دنوزوماب خود میتواند خطر شکستگی ایجاد کند.
عوارض نادر ولی مهم درمانهای ضدجذب
شکستگی غیرمعمول استخوان ران و استئونکروز فک عوارض نادر مصرف طولانی برخی داروهای ضدجذباند. درد جدید و مداوم در ران، کشاله ران یا لگن باید گزارش شود؛ زیرا گاهی پیش از شکستگی کامل ایجاد میشود.
وجود این عوارض نادر به معنی بیشتر بودن خطر دارو از فایده آن برای همه بیماران نیست. در افراد پرخطر، پیشگیری از شکستگیهای شایع معمولاً منفعت مهمی دارد. ارزیابی دورهای کمک میکند درمان برای مدت مناسب ادامه یابد.
پیگیری و سنجش نتیجه درمان
پزشک پایبندی به درمان، عوارض، شکستگی جدید، زمینخوردن و تغییر عوامل خطر را بررسی میکند. آزمایش کلسیم، ویتامین D یا عملکرد کلیه ممکن است برای برخی داروها لازم باشد. تکرار DXA نیز براساس خطر و نوع درمان برنامهریزی میشود و انجام آن در فاصله بسیار کوتاه معمولاً اطلاعات مفیدی ایجاد نمیکند.
اگر در طول درمان شکستگی جدید رخ دهد، ابتدا باید بررسی شود که دارو درست مصرف شده، کمبود ویتامین D وجود ندارد و علت ثانویهای نادیده نمانده است. شکستگی حین درمان همیشه به معنی بیاثر بودن کامل دارو نیست، اما به بازبینی برنامه نیاز دارد.
درمان پوکی استخوان معمولاً طولانیمدت است. بیسفوسفوناتها ممکن است پس از چند سال در افراد کمخطر موقتاً متوقف شوند، اما دنوزوماب چنین الگوی سادهای ندارد و توقف آن باید با درمان بعدی برنامهریزی شود.
آیا درمان پوکی استخوان در خانه ممکن است؟
کارهایی که در خانه انجام میشوند بخش مهم مدیریت بیماریاند، اما جای درمان پزشکی را نمیگیرند. تغذیه کافی، ورزش ایمن، پیشگیری از سقوط، ترک سیگار، محدودکردن الکل و مصرف منظم دارو میتوانند خطر شکستگی را کاهش دهند.
قهوه، نمک یا یک ماده غذایی بهتنهایی علت یا درمان پوکی استخوان نیستند. مصرف بسیار زیاد کافئین ممکن است در فردی با دریافت ناکافی کلسیم نامطلوب باشد، اما حذف کامل آن برای همه لازم نیست. تصمیمهای غذایی باید در چارچوب رژیم متعادل انجام شوند.
مکملهای گیاهی، پودر استخوان، فرآوردههای ناشناخته و تبلیغات «استخوانسازی سریع» ممکن است دوز نامشخص، تداخل دارویی یا آلودگی داشته باشند. مکمل تنها زمانی استفاده شود که ماده، مقدار و نیاز آن مشخص باشد.
علائم نیازمند ارزیابی سریع
- درد ناگهانی و شدید پشت پس از حرکت ساده یا بدون ضربه واضح
- درد لگن یا کشاله ران و ناتوانی در ایستادن پس از زمینخوردن
- کاهش قد یا خمیدگی تازه ستون فقرات
- ضعف یا بیحسی پا، اختلال کنترل ادرار یا مدفوع همراه درد پشت
- درد مداوم ران یا کشاله ران هنگام مصرف طولانی داروهای ضدجذب
- درد، تورم یا زخم ترمیمنشده دهان و فک
- گرفتگی عضله، گزگز دور دهان یا گیجی پس از تزریق دارو در فرد مبتلا به بیماری کلیه
شکستگی را به تأخیر نیندازید
درد شدید لگن یا پشت پس از زمینخوردن، ناتوانی در ایستادن، تغییر شکل اندام یا ضعف و بیحسی همراه درد ستون فقرات نیازمند ارزیابی فوری است. پس از هر شکستگی ناشی از ضربه خفیف، خطر شکستگی بعدی و نیاز به درمان پوکی استخوان باید بررسی شود.
جمعبندی
درمان پوکی استخوان برای کاهش خطر شکستگی و حفظ توان حرکتی انجام میشود و یک نسخه ثابت برای همه ندارد. سنجش تراکم استخوان، سابقه شکستگی، FRAX، بیماریهای زمینهای و خطر زمینخوردن مشخص میکنند که تغییر سبک زندگی کافی است یا دارو نیز لازم است.
بیسفوسفوناتها و زولدرونیک اسید از درمانهای رایجاند؛ دنوزوماب، رالوکسیفن، هورموندرمانی و داروهای استخوانساز برای افراد منتخب استفاده میشوند. دنوزوماب نباید بدون برنامه درمان جایگزین متوقف شود و داروهای استخوانساز نیز باید با درمان ضدجذب دنبال شوند.
کلسیم، ویتامین D، پروتئین، ورزش تحمل وزن، تمرین قدرتی و تعادلی و اصلاح خطرهای خانه مکمل درماناند، نه جایگزین آن. در صورت شکستگی جدید، درد ناگهانی پشت، کاهش قد یا مصرف طولانی کورتون باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
این مطلب اطلاعات عمومی ارائه میدهد و جایگزین تشخیص یا نسخه فردی نیست. برای مطالعه راهنماهای بیشتر درباره بیماریهای استخوان و مراقبتهای سلامت میتوانید به راز سلامت مراجعه کنید.
سؤالات متداول درمان پوکی استخوان
آیا پوکی استخوان درمان قطعی دارد؟
پوکی استخوان یک بیماری مزمن است و درمان قطعی یکسانی برای همه ندارد. درمان میتواند خطر شکستگی را کاهش دهد و تراکم استخوان را حفظ یا افزایش دهد.
بهترین درمان پوکی استخوان چیست؟
بهترین درمان برای همه یکسان نیست. انتخاب دارو به سابقه شکستگی، نتیجه DXA، خطر شکستگی، عملکرد کلیه، بیماریهای همراه و توانایی رعایت درمان بستگی دارد.
پوکی استخوان چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک سابقه شکستگی و عوامل خطر را بررسی میکند و ممکن است از ابزار ارزیابی خطر، سنجش تراکم استخوان DXA، تصویربرداری مهره و آزمایشهای خون استفاده کند.
آیا کلسیم و ویتامین D برای درمان کافیاند؟
خیر. این مواد برای سلامت استخوان ضروریاند، اما در افراد پرخطر جای داروی کاهش شکستگی را نمیگیرند و مکمل فقط در صورت نیاز استفاده میشود.
درمان پوکی استخوان چقدر طول میکشد؟
درمان معمولاً طولانیمدت است. مدت مصرف و زمان ارزیابی مجدد به نوع دارو و خطر شکستگی بستگی دارد و قطع یا وقفه نباید خودسرانه باشد.
آیا میتوان دنوزوماب را ناگهان قطع کرد؟
خیر. قطع یا تأخیر طولانی دنوزوماب بدون برنامه درمان بعدی میتواند خطر شکستگی مهره را افزایش دهد و باید با پزشک هماهنگ شود.
چه ورزشهایی برای پوکی استخوان مناسباند؟
ترکیب ورزش تحمل وزن، تمرین قدرتی و تمرین تعادل مناسب است. در شکستگی مهره یا تعادل ضعیف، برنامه باید با فیزیوتراپیست تنظیم شود.
آیا پوکی استخوان در سالمندان قابل درمان است؟
بله. سالمندان نیز میتوانند از دارو، اصلاح تغذیه، تمرین قدرت و تعادل و پیشگیری از زمینخوردن سود ببرند، اما عملکرد کلیه و داروهای همزمان باید بررسی شوند.
کورتون چگونه باعث پوکی استخوان میشود؟
مصرف طولانی یا مقدار بالای گلوکوکورتیکوئیدها میتواند کاهش استخوان و خطر شکستگی را افزایش دهد. ارزیابی و درمان محافظ استخوان ممکن است همزمان با شروع کورتون لازم باشد.
آیا قبل از درمان پوکی استخوان باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
بهداشت دهان و ویزیت منظم مهم است. پیش از جراحی دندان، نام داروی پوکی استخوان را به دندانپزشک بگویید؛ قطع دارو باید فقط با هماهنگی پزشک انجام شود.
تجربه، سؤال یا نظر خود را درباره این مقاله با دیگران به اشتراک بگذارید.