قرص ایزیکام

پارکینسون یکی از بیماری‌های شایع سیستم عصبی است که می‌تواند با لرزش، کندی حرکت و سفتی عضلات، انجام کارهای روزمره را سخت کند. یکی از داروهایی که برای کنترل این علائم تجویز می‌شود، قرص ایزیکام است. ایزیکام معمولاً ترکیبی از لوودوپا و کاربیدوپا است و با کمک به افزایش دوپامین در مغز، باعث بهتر شدن حرکت‌ها و کاهش لرزش می‌شود. در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم ایزیکام برای چیست، چگونه مصرف می‌شود و چه نکات مهمی درباره عوارض، تداخل‌ها و هشدارهای آن باید بدانید.

قرص ایزیکام برای چیست؟

قرص ایزیکام (ترکیب لوودوپا + کاربیدوپا) یک داروی ضد پارکینسون است و برای کنترل علائم بیماری پارکینسون تجویز می‌شود. لوودوپا در مغز به دوپامین تبدیل می‌شود و کمبود دوپامین را جبران می‌کند. به علاوه، کاربیدوپا هم کمک می‌کند لوودوپا بهتر اثر کند و عوارض گوارشی آن کمتر شود.

برخی از موارد مصرف یا کاربردهای این قرص عبارتند از:

• کاهش لرزش دست و بدن
• کاهش خشکی و سفتی عضلات
• کمک به بهتر شدن کندی حرکت و مشکل در راه رفتن
• کنترل پارکینسون ایدیوپاتیک و برخی انواع پارکینسون علامتی/پس از التهاب مغز (با نظر پزشک)

نحوه مصرف قرص ایزیکام

ایزیکام را طبق نسخه پزشک و در ساعت‌های ثابت مصرف کنید تا نوسان علائم کمتر شود. قرص را با یک لیوان آب میل کنید و اگر تهوع دارید همراه غذای سبک بخورید. برای اطلاعات بیشتر برای نحوه مصرف، با ما همراه باشید.

• ایزیکام را طبق نسخه پزشک مصرف کنید و دوز را خودسرانه کم یا زیاد نکنید. دارو را هر روز در ساعت‌های ثابت بخورید تا نوسان علائم کمتر شود و اثر دارو پایدارتر بماند.
• قرص را کامل با یک لیوان آب قورت دهید و از جویدن یا خرد کردن آن خودداری کنید. اگر ایزیکام شما نوع رهش‌پایدار یا طولانی‌اثر باشد، شکستن یا نصف کردن قرص می‌تواند اثر دارو را خراب کند.
• اگر بعد از مصرف دچار تهوع می‌شوید، قرص را همراه غذای سبک یا بلافاصله بعد از غذا مصرف کنید. اگر احساس می‌کنید دارو با معده خالی بهتر اثر می‌کند اما معده‌تان اذیت می‌شود، حالت همراه غذا را ادامه دهید تا تحمل‌پذیرتر باشد.
• در بعضی افراد، وعده‌های خیلی پرپروتئین مثل گوشت زیاد می‌تواند اثر دارو را دیرتر یا ضعیف‌تر کند. اگر این حالت را تجربه کردید، درباره تنظیم زمان مصرف دارو و برنامه غذایی با پزشک مشورت کنید و خودسرانه رژیم را تغییر ندهید.
• در صورت فراموشی مصرف دارو؛ به محض یادآوری، قرص را مصرف کنید تا فاصله زیاد نشود و علائم برنگردد. اگر زمان یادآوری نزدیک نوبت بعدی است، همان نوبت بعدی را مصرف کنید و نوبت فراموش‌شده را حذف کنید.

نحوه مصرف قرص ایزیکام در کودکان

ایزیکام داروی رایج کودکان نیست و اگر هم تجویز شود، فقط در شرایط خاص و زیر نظر فوق‌تخصص مغز و اعصاب کودکان باید مصرف شود.

• دوز ایزیکام در کودکان ثابت و عمومی نیست و بر اساس سن، وزن، تشخیص و پاسخ بدن تنظیم می‌شود. مصرف خودسرانه یا با نسخه بزرگسالان می‌تواند خطرناک باشد.
• دارو معمولاً در چند نوبت در روز تجویز می‌شود تا اثر یکنواخت‌تر باشد. بهتر است در ساعت‌های مشخص مصرف شود و نوبت‌ها جا‌به‌جا نشوند.
• قرص را با آب مصرف کنید؛ اگر کودک تهوع دارد، طبق نظر پزشک می‌تواند با غذای سبک مصرف شود.
• بدون اجازه پزشک/داروساز قرص را خرد یا نصف نکنید؛ بعضی شکل‌ها (رهش‌پایدار) نباید دستکاری شوند. بهترین کار این است که پزشک شکل دارویی مناسب‌تر را انتخاب کند.

بهترین زمان مصرف قرص ایزیکام

بهترین زمان مصرف همان زمانی است که پزشک تعیین کرده و باید ثابت و منظم باشد تا علائم پارکینسون کمتر نوسان داشته باشد. معمولاً دارو در چند نوبت و در ساعت‌های مشخص مصرف می‌شود. اگر با معده خالی اثر بهتری می‌گیرید ولی تهوع دارید، آن را با غذای سبک بخورید. در بعضی افراد وعده‌های پرپروتئین می‌تواند اثر دارو را کم کند؛ پس زمان دارو را نزدیک غذای خیلی پروتئینی نگذارید.

مکانیسم اثر قرص ایزیکام

ایزیکام ترکیب لوودوپا و کاربیدوپا است و با افزایش دوپامین مغز، علائم پارکینسون را کاهش می‌دهد. در پارکینسون، سلول‌های سازنده دوپامین کم می‌شوند و حرکت‌ها کند و سفت می‌شود. لوودوپا پس از ورود به مغز به دوپامین تبدیل می‌شود و کمبود آن را جبران می‌کند. کاربیدوپا اجازه نمی‌دهد لوودوپا در بدن قبل از رسیدن به مغز تجزیه شود؛ بنابراین اثر بهتر و تهوع کمتر می‌شود.

اسامی رایج ایزیکام

• ایزیکام® (ISICOM) – محصول شرکت مفید فارما (در دوزهای مختلف مثل 250/25 و 100/25)
• لوودوپا-سی (Levodopa-C)
• لوودوپا-سی فورت رها 250/25
• ساینمت (Sinemet) و ساینمت سی‌آر (Sinemet CR)

قرص ایزیکام 100 برای چیست؟

قرص ایزیکام ۱۰۰ همان لوودوپا/کاربیدوپا ۱۰۰/۲۵ است و برای کنترل علائم پارکینسون تجویز می‌شود. این دارو به کاهش کندی حرکت، سفتی عضلات و لرزش کمک می‌کند و توان انجام کارهای روزمره را بهتر می‌کند. ایزیکام بیماری را درمان نمی‌کند؛ فقط علائم را کم کرده و باید منظم و طبق نسخه مصرف شود.

عوارض قرص ایزیکام

ایزیکام ممکن است در بعضی افراد عوارضی مثل تهوع، سرگیجه و خواب‌آلودگی ایجاد کند. گاهی هم افت فشار هنگام بلند شدن رخ می‌دهد. در دوزهای بالاتر یا مصرف طولانی، احتمال حرکات غیرارادی و برخی تغییرات رفتاری بیشتر می‌شود. اگر توهم، غش یا تپش قلب شدید داشتید، پیگیری پزشکی لازم است. برخی از عوارض شایع عبارتند از:

• تهوع و دل‌به‌هم‌خوردگی
• سرگیجه و افت فشار هنگام بلند شدن
• خواب‌آلودگی یا خواب ناگهانی
• سردرد
• یبوست یا بی‌اشتهایی
• حرکات غیرارادی (دیسکینزی)
• بی‌قراری، اضطراب، گیجی
• توهم (به خصوص در سالمندان)

عوارض جدی قرص ایزیکام

عوارض جدی ایزیکام نادر است، اما اگر رخ بدهند باید جدی گرفته شوند و نیاز به تماس با پزشک یا مراجعه فوری دارند. برخی از عوارض جدی به شرح زیر می‌باشد:

• توهم شدید، گیجی شدید، رفتار غیرعادی یا افکار خطرناک
• حرکات غیرارادی شدید و آزاردهنده
• غش یا افت فشار شدید (سرگیجه شدید هنگام ایستادن)
• تپش قلب شدید، نامنظم شدن ضربان، درد قفسه سینه
• خواب ناگهانی (مثلاً وسط کار یا رانندگی)
• علائم خطر بعد از قطع ناگهانی یا کاهش سریع دارو شامل تب، سفتی شدید عضلات، تعریق، گیجی (وضعیت اورژانسی)

موارد هشدار قرص ایزیکام

قبل از مصرف به موارد احتیاط یا هشدار زیر توجه کافی داشته باشید:

• ایزیکام را یک‌دفعه قطع نکنید؛ قطع یا کم‌کردن سریع می‌تواند باعث بدتر شدن شدید علائم و حتی حالت اورژانسی مثل تب، سفتی شدید عضلات، گیجی و تعریق شود. قطع باید فقط با برنامه پزشک باشد.
• این دارو ممکن است باعث افت فشار هنگام بلند شدن شود. اگر سرگیجه دارید، آرام بلند شوید و مراقب زمین خوردن باشید (به‌خصوص در سالمندان).
• بعضی افراد با ایزیکام خیلی خواب‌آلود می‌شوند یا حتی ناگهانی خوابشان می‌برد. تا وقتی اثر دارو روی خودتان مشخص نشده، رانندگی و کارهای حساس انجام ندهید.
• ممکن است توهم، گیجی، بی‌قراری، بدخلقی یا تغییر رفتار ایجاد شود؛ اگر علائم شدید شد یا جدید بود، به پزشک اطلاع دهید (گاهی نیاز به تنظیم دوز است).
• با بالا رفتن دوز یا مصرف طولانی، ممکن است تکان‌های غیرارادی دست‌وپا یا صورت ایجاد شود. این معمولاً نشانه نیاز به تنظیم دوز است.
• بعضی بیماران دوره‌هایی دارند که دارو خوب اثر می‌کند و بعد ناگهان اثر کم می‌شود. این موضوع باید با پزشک مطرح شود تا زمان‌بندی یا نوع دارو اصلاح شود.
• اگر سابقه تپش قلب، آریتمی، درد قفسه سینه یا سکته قلبی دارید، باید با احتیاط مصرف شود و پزشک در جریان باشد، چون ممکن است روی ضربان قلب اثر بگذارد.
• در افراد مستعد، خطر خونریزی گوارشی می‌تواند بیشتر شود. اگر مدفوع سیاه، استفراغ خونی، دل‌درد شدید داشتید، پیگیری فوری لازم است.

موارد منع مصرف قرص ایزیکام

ایزیکام (لوودوپا/کاربیدوپا) در بعضی شرایط نباید مصرف شود یا فقط باید با نظر پزشک جایگزین شود.

• حساسیت به دارو یا اجزای آن
• گلوکوم زاویه بسته (آب‌سیاه زاویه بسته)
• مصرف همزمان مهارکننده‌های غیرانتخابی MAO (مثل بعضی داروهای قدیمی افسردگی)
• سابقه ملانوم (سرطان پوست) یا ضایعه پوستی مشکوک و تشخیص‌داده‌نشده

قرص ایزیکام در بارداری

مصرف قرص ایزیکام در بارداری باید فقط با نظر پزشک باشد و پیگیری منظم لازم است. اطلاعات انسانی محدود است و در مطالعات حیوانی، در برخی دوزها ناهنجاری‌های جنینی گزارش شده؛ بنابراین پزشک باید فایده درمان برای مادر را در برابر خطر احتمالی برای جنین بسنجد. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، بدون هماهنگی دارو را شروع، قطع یا کم‌وزیاد نکنید. قطع ناگهانی می‌تواند علائم را شدید کند. در شیردهی هم لوودوپا وارد شیر می‌شود و ممکن است شیر را کم کند.

مصرف قرص ایزیکام در سالمندان

ایزیکام در سالمندان هم برای کنترل علائم پارکینسون استفاده می‌شود، اما چون بدن حساس‌تر است باید با احتیاط و تنظیم دقیق پزشک مصرف شود.

• در سالمندان معمولاً اصل این است که درمان با کمترین دوز مؤثر شروع شود و افزایش دوز آهسته انجام شود.
• سالمندان بیشتر از بقیه ممکن است گیجی، توهم، هذیان یا بی‌قراری بگیرند؛ اگر این علائم ایجاد شد، نیاز به اصلاح دوز یا بررسی داروهای دیگر است.
• ایزیکام می‌تواند باعث افت فشار هنگام بلند شدن و سرگیجه شود و خطر زمین‌خوردن را بالا ببرد؛ آرام بلند شدن و مراقبت از تعادل خیلی مهم است.
• این دارو ممکن است خواب‌آلودگی شدید یا حتی خواب ناگهانی ایجاد شود؛ برای رانندگی و کارهای دقیق باید احتیاط کرد.
• با ادامه مصرف یا بالا رفتن دوز، ممکن است حرکات غیرارادی (دیسکینزی) دیده شود؛ این نشانه نیاز به تنظیم دوز است.

قرص ایزیکام خارجی

قرص ایزیکام یک برند ایرانی لوودوپا/کاربیدوپا (محصول مفید فارما) برای کنترل علائم پارکینسون است. معادل خارجی آن در بازار معمولاً برندهای وارداتی مثل Sinemet محسوب می‌شود. موجودی نمونه‌های وارداتی در ایران ثابت نیست و ممکن است دوره‌هایی کمیاب شود یا فقط در چند داروخانه موجود باشد.

تداخل دارویی قرص ایزیکام

ایزیکام با بعضی داروها تداخل دارد و ممکن است اثرش کم شود یا عوارضش بالا برود. برخی از تداخلات دارویی به شرح زیر می‌باشد:

• مهارکننده‌های MAO غیرانتخابی (تداخل خطرناک/ممنوع)
• همزمانی با داروهایی مثل فنلزین، ترانیل‌سیپرومین، ایزوکاربوکسازید و همچنین داروهای MAOI‌
• MAO-B مهارکننده‌ها (با احتیاط و فقط طبق نسخه)
• داروهایی مثل سلژیلین (و مشابه‌ها)
• داروهای ضدتهوع خاص (تداخل رایج) متوکلوپرامید و پروکلرپرازین
• آهن و مکمل‌های آهن (کاهش جذب/اثر)

جایگزین قرص ایزیکام

جایگزین این قرص بسته به دلیل تعویض (کمبود، عارضه، اثر کم) فرق می‌کند و تعویض خودسرانه ممنوع است چون دوزها و اثرها یکسان نیست. برخی از جایگزین‌ها (پیشنهادی) به شرح زیر است:

• بیماران دقت کنید که موارد پایین تنها برای افزایش سطح آگاهی شما است و برای انتخاب جایگزین، نظر پزشک ضروری است.
• آگونیست‌های دوپامین (مثل پرامی‌پکسول، روپینیرول)
• مهارکننده‌های MAO-B (مثل سلژیلین، راساژیلین)
• مهارکننده‌های COMT (مثل انتاکاپون؛ معمولاً کنار لوودوپا)
• آمانتادین (گاهی برای لرزش یا دیسکینزی)

شرایط نگهداری قرص ایزیکام

قرص ایزیکام را در دمای اتاق و جای خشک و خنک نگهداری کنید و از رطوبت، گرمای زیاد و نور مستقیم دور نگه دارید. دارو را داخل بسته‌بندی اصلی و در آن را بسته بگذارید تا کیفیت دارو حفظ شود. از نگهداری در حمام و نزدیک سینک خودداری کنید.

سخن پایانی

این مطلب به بررسی درمان پارکینسون با قرص ایزیکام، از مجله راز سلامت پرداخت. با این حال، اثر بهتر آن به مصرف منظم، زمان‌بندی درست و تنظیم دقیق دوز توسط پزشک وابسته است. آشنایی با عوارض احتمالی مثل سرگیجه، خواب‌آلودگی، افت فشار یا حرکات غیرارادی باعث می‌شود علائم هشدار را زودتر تشخیص دهید و در صورت نیاز پیگیری کنید. مهم‌ترین نکته این است که ایزیکام را خودسرانه قطع یا جایگزین نکنید و هر تغییر را با پزشک هماهنگ کنید.